راهبرد دریایی چین برای مقابله با کانال بن گوریون اسرائیل

به گزارش گروه بین‌الملل مانا؛ ایجاد پایگاه دریایی «ریم» چین در کامبوج در چارچوب «راهبرد رشته مروارید» و در راستای تضمین کنترل چین بر بنادر و اماکن راهبردی دریا‌ها و اقیانوس‌های جهان محسوب می‌شود. این امر شامل تاسیس پایگاه‌های دریایی چین از دریای چین جنوبی تا جیبوتی و فراتر از آن، با هدف محافظت از مسیر‌های تجاری پکن است. موقعیت پایگاه ریم در کامبوج جهت تأمین امنیت پایگاه دریایی یولین چین، واقع در لبه شمالی دریای چین جنوبی، است که پکن آن را یکی از مهمترین پایگاه‌های نظامی راهبردی خود محسوب می‌کند.

تأمین امنیت این مسیر‌های دریایی برای تجارت چین جهت رسیدن به مدیترانه، از جمله سرمایه‌گذاری‌های چین در بنادر اسرائیل مانند بندر حیفا و پروژه‌های مرتبط، بسیار مهم است. البته نگرانی‌های غرب و آمریکا در حال افزایش است، زیرا به باور آنها پایگاه ریم، قابلیت‌های جمع‌آوری اطلاعات چین را افزایش داده و مانع عملیات نظامی ایالات متحده در منطقه می‌شود. این اقدامات، تلاش‌های چین برای تغییر راهبرد از دفاع ساحلی به قدرت‌نمایی و محافظت از منافع اقتصادی در چارچوب ابتکار کمربند و جاده را نشان می‌دهد.

پایگاه دریایی ریم در کامبوج یک پایگاه عملیاتی راهبردی برای چین در خلیج تایلند است و نخستین پایگاه نظامی پکن در جنوب شرقی آسیا را برای تأمین امنیت خطوط کشتیرانی خود فراهم می‌کند. همچنین، توانایی چین برای دور زدن محدودیت‌های تنگه مالاکا، معروف به «معضل مالاکا» را افزایش می‌دهد و در چارچوب محافظت از مسیر‌های تجاری و انرژی متصل کننده چین به خاورمیانه، از جمله بنادر اسرائیل قرار می‌گیرد. البته این رژیم در پاسخ به حضور چین، به دنبال توسعه کانال بن گوریون با حمایت ایالات متحده نیز است.

بنابراین، چین با احیای پایگاه دریایی ریم در کامبوج از سال ۲۰۲۲، نفوذ نظامی خود را تقویت و آن را به عنوان یک جای پای راهبردی در جنوب شرقی آسیا، به ویژه نزدیک تنگه مالاکا، تثبیت می‌کند.

در سال ۲۰۲۱، وزیر دفاع کامبوج اظهار داشت که «چین بدون در حال کمک به ساخت زیرساخت‌ها در ریم است.» این پایگاه به عنوان یک عنصر راهبردی در حمایت از «جاده ابریشم دریایی» چین عمل می‌کند و برای تأمین خطوط تأمین دریایی، افزایش نفوذ نظامی در منطقه و جمع‌آوری اطلاعات تاثیرگذار است. براساس گزارش وزارت دفاع ایالات متحده، احتمال ایجاد پایگاه‌های نظامی چین در میانمار، تایلند، اندونزی، پاکستان، سریلانکا، کنیا، گینه استوایی، سیشل، تانزانیا، آنگولا، نیجریه، نامیبیا، موزامبیک، بنگلادش، پاپوآ گینه نو و تاجیکستان به زودی وجود دارد.

این تلاش‌های چین به طور غیرمستقیم با بندر حیفا برای ایمن‌سازی مسیر‌های تجارت جهانی نیز مرتبط است. شرکت‌های چینی در مناطق حساس بنادری را اداره می‌کنند که نگرانی‌های امنیتی غرب را برانگیخته است. برای نمونه، چین در حال توسعه و گسترش پایگاه دریایی ریم در کامبوج و مشرف به خلیج تایلند است که حضور نظامی آن در جنوب شرقی آسیا و نظارت بر تنگه حیاتی مالاکا را تقویت می‌کند. براساس این برآوردها، این پایگاه به چین اجازه می‌دهد تا خطوط کشتیرانی و نفتی را که از طریق این آبراه حمل می‌کند، ایمن کرده و آن را به دومین پایگاه بالفعل خارجی خود پس از جیبوتی تبدیل کند. این امر بر نگرانی‌های ایالات متحده بیشتر دامن می‌زند.

چین از طریق پایگاه ریم، به دنبال حل «معضل مالاکا» است. یعنی پکن قصد دارد نگرانی‌های خود در مورد بسته شدن احتمالی تنگه مالاکا توسط نیرو‌های ایالات متحده و شرکای آن در زمان جنگ را حل کند و بدین ترتیب خطوط تدارکاتی دریایی جنوبی خود را ایمن سازد. البته، با توجه به قابلیت‌های جمع‌آوری اطلاعات و بازدارندگی چین در پایگاه کامبوج، توانایی آن در گشت‌زنی در دریای چین جنوبی و خلیج تایلند و محاصره متحدان واشنگتن، افزایش می‌یابد.

در نتیجه، این حضور نگرانی‌هایی را در بین کشور‌های همسایه، به ویژه ویتنام، ایجاد می‌کند که به باور مقامات آمریکایی این اقدامات تنش‌های ژئوپلیتیکی را در منطقه تشدید می‌کند. به ویژه با توجه به سرمایه‌گذاری میلیارد‌ها دلاری پکن در کامبوج و گسترش ساخت اسکله‌ها و یک اسکله خشک برای تعمیر و نگهداری همسو است.

توسعه پایگاه ریم در کامبوج با بندر بن گوریون حیفا نیز مرتبط است. اسرائیل در تلاش است تا یک مسیر دریایی برای رقابت با پروژه چینی ایجاد و آن را از طریق بنادر مدیترانه به هند و اقیانوس هند و اقیانوس آرام متصل کند. بنابراین، راهبرد دریایی چین به دنبال گسترش شبکه بنادر خود بوده و هدف آن دستیابی به بنادر راهبردی در سراسر جهان، مانند بنادر جیبوتی، ریم و مدیترانه شرقی، برای تضمین تداوم روان زنجیره‌های تأمین است. خود چین بندر حیفای اسرائیل را از طریق «گروه بین‌المللی بندر شانگهای» (SIPG) مدیریت می‌کند.

در مقابل، چین از طریق اقدامات موازی در کامبوج، به دنبال تقویت نفوذ خود در اقیانوس هند و اقیانوس آرام است. البته همزمان حضور خود را در دریای مدیترانه از طریق بنادر اسرائیل تقویت می‌کند تا ابتکار کمربند و جاده جهانی خود را در مواجهه با هرگونه پروژه رقیب، به ویژه «پروژه کانال بن گوریون اسرائیل» پیش ببرد.

پایگاه ریم همچنین در دستیابی چین به کنترل منطقه‌ای کمک می‌کند، زیرا این امر به پکن این امکان را می‌دهد تا مسیر‌های دریایی در جنوب شرقی آسیا و کشور‌های همسایه را رصد کند. مقامات کامبوجی همواره ادعا می‌کنند که این فعالیت صرفاً توسعه زیرساخت‌ها است. اما اتهامات مکرر از سوی واشنگتن و رقبای آسیایی پکن حاکی از حضور منظم کشتی‌های چینی و استفاده از این پایگاه برای آموزش و نگهداری است. همچنین، نگرانی آمریکا در مورد این حضور چین در پایگاه کامبوج رو به افزایش است و واشنگتن از گسترش نفوذ نظامی چین و تغییر در توازن قدرت منطقه‌ای هراس دارد.

همچنین، پایگاه نظامی چین در ریم نشان دهنده یک تغییر راهبردی است که نشان‌دهنده فاصله گرفتن از سیاست قبلی چین مبنی بر خویشتن‌داری، به سمت ایجاد حضور نظامی دائمی در مسیر‌های تجارت دریایی بین‌المللی است. این امر عملاً دست چین برای کنترل بر زنجیره‌های تأمین جهانی را باز و توانایی واشنگتن در حمایت از شرکای خود مانند اسرائیل در ساخت کانال بن گوریون را تضعیف می‌کند.

در مجموع، پایگاه دریایی ریم چین در کامبوج اقدامی ژئوپلیتیکی و در راستای «جاده ابریشم دریایی چین» است. هدف آن تضمین منافع اقتصادی و تجاری چین از نظر نظامی در مواجهه با نفوذ آمریکا در منطقه و محدود کردن ساخت یک کانال جایگزین اسرائیلی است که می‌تواند با ابتکار کمربند و جاده چین و کانال سوئز مصر رقابت کند.

منبع: مدرن دیپلماسی