
به گزارش مانا، تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی در جهان محسوب میشود و در شرایط عادی روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از این مسیر عبور میکند که نزدیک به یکپنجم مصرف جهانی نفت را شامل میشود.
اما با تشدید جنگ در غرب آسیا و افزایش حملات موشکی و پهپادی در منطقه، عبور کشتیها از این گذرگاه با اختلال جدی مواجه شده است. دادههای کشتیرانی نشان میدهد تردد کشتیها در این مسیر به شدت کاهش یافته و بسیاری از شرکتهای بزرگ کشتیرانی فعالیت خود در منطقه را متوقف کردهاند.
در نتیجه صدها نفتکش، کشتی کانتینری و کشتی باری در بنادر یا آبهای اطراف خلیج فارس متوقف شدهاند و در انتظار روشن شدن وضعیت امنیتی منطقه هستند.
هزار کشتی در انتظار خروج
گزارش فایننشال تایمز نشان میدهد در حال حاضر حدود ۱۰۰۰ کشتی در خلیج فارس و اطراف آن گرفتار شدهاند و مجموع ارزش آنها به حدود ۲۵ میلیارد دلار میرسد.
این کشتیها شامل انواع مختلفی از شناورها هستند؛ از نفتکشها و کشتیهای حمل فرآوردههای نفتی گرفته تا کشتیهای کانتینری و باری. بسیاری از این کشتیها یا در بنادر منطقه متوقف شدهاند یا در آبهای آزاد منتظر هستند تا شرایط برای عبور از تنگه هرمز امنتر شود.
در چنین شرایطی خدمه کشتیها و شرکتهای کشتیرانی برای کاهش خطر حمله به روشهای غیرمعمولی متوسل شدهاند.
وقتی کشتیها ملیت خود را تغییر میدهند
یکی از عجیبترین رفتارهایی که در روزهای اخیر مشاهده شده، تغییر هویت کشتیها در سامانههای شناسایی دریایی است. طبق دادههای ردیابی کشتیها که توسط فایننشال تایمز بررسی شده، دستکم ۱۰ کشتی در یک هفته گذشته اطلاعات هویتی خود را تغییر دادهاند تا خود را به چین مرتبط نشان دهند.
در سامانههای شناسایی برخی از این کشتیها عباراتی مانند موارد زیر ثبت شده است:
«Chinese Owner»
«All Chinese Crew»
«Chinese Crew Onboard»
این اطلاعات در سامانههای شناسایی خودکار کشتیها (AIS) قابل ثبت است و تغییر آن برای خدمه کشتیها کار دشواری نیست. هدف از این اقدام ساده است: بسیاری از خدمه کشتیها تصور میکنند کشتیهایی که به چین مرتبط باشند احتمالاً کمتر هدف حمله قرار میگیرند.
ترفندهای دیگر کشتیها برای عبور از تنگه هرمز
تغییر هویت تنها ترفندی نیست که کشتیها برای عبور از منطقه جنگی به کار گرفتهاند. برخی کشتیها حتی سیگنالهای GPS خود را دستکاری کردهاند تا سامانههای هدایت موشک یا پهپاد را گمراه کنند.
در برخی موارد این دستکاری باعث شده در سامانههای ردیابی دریایی چندین کشتی در یک نقطه واحد نمایش داده شوند؛ وضعیتی که نشان میدهد دادههای موقعیت مکانی آنها عمداً تغییر داده شده است.
نمونههای مشخصی نیز در گزارش ذکر شده است. برای مثال یک کشتی با نام Iron Maiden هنگام عبور از تنگه هرمز برای مدتی خود را «Chinese Owner» معرفی کرده بود. همچنین کشتی دیگری با نام Bogazici هنگام عبور از این مسیر در سامانه شناسایی خود عبارت «Muslim Vsl Turkish» را ثبت کرده بود.
نشانهای از یک بحران بزرگتر
چنین رفتارهایی در صنعت کشتیرانی بسیار غیرمعمول است و نشان میدهد سطح خطر در منطقه تا چه اندازه بالا رفته است.
در شرایط عادی، کشتیها اطلاعات هویتی خود را به صورت دقیق ثبت میکنند، زیرا تغییر آن میتواند مشکلات حقوقی و بیمهای ایجاد کند. اما در شرایط فعلی بسیاری از خدمه کشتیها حاضرند برای کاهش خطر حمله به هر روشی متوسل شوند.
به گفته تحلیلگران صنعت کشتیرانی، این رفتارها نشان میدهد کشتیها در منطقهای فعالیت میکنند که عملاً به یک منطقه جنگی دریایی تبدیل شده است.
اختلالی که اقتصاد جهان را تهدید میکند
اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز تنها یک مسئله امنیتی نیست، بلکه پیامدهای اقتصادی گستردهای نیز دارد. این گذرگاه یکی از مهمترین مسیرهای تجارت انرژی در جهان است و هرگونه اختلال در آن میتواند به سرعت قیمت نفت، گاز و هزینه حملونقل دریایی را افزایش دهد. به همین دلیل ادامه این وضعیت میتواند نه تنها بازار انرژی بلکه کل اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
تصویر کشتیهایی که برای عبور از یک گذرگاه دریایی مجبورند هویت خود را تغییر دهند، شاید یکی از واضحترین نشانهها از شدت بحران در خلیج فارس باشد. وقتی هزاران خدمه کشتی در میان صدها نفتکش و کشتی باری در منطقهای پرتنش گرفتار شدهاند و برای کاهش خطر حمله حتی ملیت خود را تغییر میدهند، این پیام به روشنی منتقل میشود: اختلال در عبور از تنگه هرمز یک بحران واقعی و جدی برای تجارت جهانی است.
منبع: فایننشال تایمز