مروری بر عملکرد هجدهمین همایش صنایع دریایی در جزیره زیبای کیش

چگونه علف های هرز در صنایع دریایی ریشه می دواند؟

کد خبر: ۶۹۷۴۶

تاریخ: ۰۱ آبان ۱۳۹۵ - ۱۴:۳۸

هجدهمین همایش سالانه صنایع دریایی در تالار خلیج فارسِ جزیره کیش هفته گذشته به کار خود پایان داد. پیش از این شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی در ابتدای همین ماه (مهر) با گردهمایی مشابه ای در تهران بیست و چهارمین همایش هماهنگی ارگان‌های دریایی کشور را برگزار کرد که به سخنرانی مدیران کشتیرانی جمهوری اسلامی، سازمان بنادر و دریانوردی، وزیر راه و شهرسازی و نیز برخی از کارشناسان علوم دریایی منتهی شد. سرفصل های آن همایش به موضوعات دریا و کشتیرانی، توسعه دریا محور، اقتصاد مقاومتی می پرداخت و از حوزه های مختلف این صنعت کارشناسانی دعوت شده بود تا به این مهم بپردازند.

همایش صنایع دریایی اگرچه فروغ همایش ارگان های دریایی را نداشت اما سخنرانان آن ـ امیردریابان علی شمخانی، امیردریادارحبیب الله سیاری، مهندس محمد سعید نژاد ـ کمتر از همایش قبلی نبود. محورهای همایش صنایع دریایی نیز پرو پیمان بود و به عناوینی همچون 1ـ مدیریت و اقتصاد دریایی 2ـ صنایع نفت و گاز دریایی 3ـ دریانوردی و حمل و نقل دریایی، 4ـ قوانین و مقررات و استانداردها 5ـ ایمنی، بهداشت و محیط زیست دریایی 6ـ شرایط محیطی دریا 7ـ طراحی و ساخت شناورهای دریایی 8ـ تاسیسات ساحلی و فراساحلی 9ـ فناوری های نوین و انرژی های تجدیدپذیر دریایی و 10ـ سرمایه های انسانی مجهز شده بود.

کم و بیش می توان هر دو همایش را در یک راستا و یک بخش از صنعت ملی کشور قلمداد کرد. گردهمایی که اغلب مدیران و فعالان صنایع و ارگان های دریایی و نیز دیگر گروههای نزدیک به این بخش را در خود جمع کرده و قرار است آخرین دستاوردها، یافته ها و رهیافت ها در بین کارشناسان و متخصصان مورد بحث و تبادل نظر قرار گیرد. از تفاوت های اصلی این دو همایش یکی هم آن است که در همایش صنایع دریایی متولیان امر، عمدتا در چارچوب پانل ها و کمیته های علمی، با فراخوانی از قبل برای گردآوری مقالات برگزیده سعی دارند جایگاه و جهت گیری همایش را به سمت تخصصی کردن همایش و نیز آموزشی کردن آن سوق دهند. امری که کم و بیش نیازمند تلاش و کوشش بیشتر و نیز از استانداردهای بالاتری حکایت دارد.

برهیچ اهل اندیشه و صاحب نظری پوشیده نیست که چنین تکاپو و کارزار علمی در جامعه ای که از حداقل های لازم برای ارتقاء استانداردهای علمی هم برخوردار نیست تا چه حد دشوار و پیچیده است و کمتر کسی چنین تلاش هایی را بی ثمر می داند.

بنابراین این یادداشت به هیچ وجه قائل به آن نیست که امر ستوده شده برگزاری همایش و سمینارها را زیرسوال برده و آن را مذمت کند. اما در عین حال نباید بر کاستی های این نوع همایش ها چشم فرو بست و بر ایرادات آن به دیده اغماض نگریست. چه آنکه بخش عمده ای از فعالان دریایی و مدیران صنایع چشم امیدشان به همین نشست هاست که هر سال به نسبت سال های گذشته آموزه های جدیدی را به دانش گذشته خود بیفزایند. آموزه هایی که یا حاصل دانش افزایی اساتید و دانشجویان دانشگاه های علوم دریایی و مهندسی است یا آنکه در اثر کسب تجارب و هم افزایی مهارت هایی است که فعالان حوزه دریایی در اختیار مخاطبان و علاقمندان این حوزه قرار می دهند.

اما آنچه که همه ساله روی می دهد گردآوری مجموعه ای از مقالات، یافته ها، و پایان نامه هایی است که نه به دانش افزایی شرکت کنندگان منجر می شود و نه تاثیری در سطح عمومی و تخصصی دست اندرکاران حوزه دریایی دارد. بنابراین، کار نسبتا بی حاصلی است که همه ساله در همایش صنایع دریایی با آن مواجه می شویم. بدین ترتیب، برای آنکه تصویر دقیقی ارائه دهیم بهتر است چند نمونه از این مقالات که در پانل های سالن ابوریحان بیرونی و خوارزمی این همایش اخیر ارائه شده تا سیه روی شود هر که در او غش باشد؛

1ـ یکی از مقالات ارائه شده مربوط به بخش دریانوردی و حمل و نقل دریایی بررسی تحلیل مانور کشتی ها در بندر شهیدرجایی با استفاده از داده هایAIS بود که نویسنده یا ارائه دهنده مقاله مسیر ورود و خروج کشتی را فقط در یک اسکله بررسی کرده بود. به عبارت دیگر، در این مقاله تنها مسیر ورود و خروج ترسیم شده بود و هیچ تحلیل خاصی صورت نگرفته بود. ضمنا داده های AIS به دلیل برخی خطاها برای بررسی مسیر دقیق حرکت کشتی در حوضچه مناسب نیست و مهمتر آنکه در تحلیل فوق اثر باد به هیچ عنوان محاسبه نشده بود.

2ـ مقاله دیگری در پانل ابوریحان بیرونی ضرورت بکارگیری گمرک الکترونیک با تاکید بر نقش پنجره تجارت واحد بود. در این مقاله علی القاعده باید سامانه گمرگ الکترونیکی را در ظرف پنجره تجارت واحد تبیین می کرد. ارائه کننده مقاله به نحوی موضوع را در جلسه تشریح نمود که گاه خودش هم نمی توانست بین ظرف و مظروف تفاوت قائل شود. از اشکالات دیگر مقاله، یکی هم آن که جامعه آماری آن حدودا 30 نفر تعیین شده بود و در آن به مزایای نظیر پلمپ الکترونیکی اشاره شده که معلوم بود که این مقاله هرگز به صورت عملیاتی تجربه نشده و شاید اساسا وجود خارجی هم نداشته است، بلکه تنها به عنوان یک فرض در یک پایان نامه مطرح شده بود. طرفه آنکه، وقتی سخنران مقاله در برابر یک پرسش کننده آشنا به فرایند کار مواجه شد تصویر دقیقی از آنچه ارائه کرده بود نداشت. بلکه دانش مکتوب خود را با دانش شفاهی پرسش کننده راستی آزمایی می کرد.

3ـ مقاله دیگری با عنوان زنجیره ارزش LNG اثر یک نویسنده خانم که از قضا خود ارائه کننده مقاله نیز در جلسه حضور نداشت و شخصی به نیابت از ایشان مقاله را ارائه داد. در این مقاله، ارائه دهنده بی آنکه تصاویری از پاور پوینت در مونیتور پانل ارائه دهد تنها به تبیین و توصیف اعداد می پرداخت و با توجه به فقدان چنین کشتی هایی در داخل کشور مشخص نشد که مبنا و معیار انتخاب چنین مقاله ای در همایش صنایع دریایی چه بود. ارائه کننده مقاله حتی آمارها و اعدادی که ارائه می داد اغلب تاریخچه ای از موضوع بحث بود که بدون هیچ زحمتی از سایت های مجازی گردآوری کرده بود.

بنابراین آنچه که ارائه شد تنها بخشی از پانل ها بود که به یاری دانشجویان یا نوآموزان و فعالان علوم دریایی در این همایش قرائت شد که متون و ارائه کننده هرکدام به نوبه خود دچار نقصان هایی بوده اند که در فهم و ارائه مفاهیم آن دچار اختلال شده بودند. والا برگزاری چنین همایشی دهها نقصان ریز و درشت دارد که هرکدام می تواند به کیفیت آن صدمه جدی وارد آورد. شاید همه جزئیات آن برای راقم این سطور مقدور نباشد اما می توان به برخی از آن اشاره کرد:

1ـ مهمترین نقصان همایش صنایع دریایی جزیره کیش فقدان و غیبت داوران علمی در هر پانل بود که می توانستند به راستی آزمایی مقالات مبادرت کند. در برخی از پانل ها مجریانی ـ گویا به نیابت از هیات داوران ـ حضور داشتند که کارشان دقیقا همان قضاوت و جهت دادن ارائه کننده و شرکت کننده به سمت اهدافی خاص و تعیین شده جهت دانش افزایی بود. امری که هیچگونه وقعی به آن داده نشد. از قضا مجریان حتی رسالت اجرا را هم به خوبی عهده دار نبودند.

2ـ در کنار غیبت هیئت داوران که به نظر بزرگترین نقص همایش بود در هیچکدام از پانل های به اصطلاح تخصصی هیچ کارشناس یا متخصصی دعوت نشده بود که تا در کنار ارائه مقاله از سوی نویسنده بتواند نکات یا مباحثی در رفع ابهام های موجود ارائه کند. تنها در برخی از پانل ها به صورت تصادفی کسانی حضور داشتند که گاهی نکاتی ارائه می دادند که به یاری فهم شرکت کنندگان می آمد.

3ـ آمار و اطلاعاتی که در برخی از پانل ها ارائه شده گاه مربوط به پنج یا ده سال گذشته بوده و ارتباطی با وضعیت امروز کشور نداشت. این مسئله در کنار ارائه بدون تحلیل داده ها خود مزید بر علت بود. به عبارت روشن، گاهی مقالات تنها به ارائه ارقام و داده ها پرداخته می شد که هیچ کمکی به قوه تحلیلی شرکت کنندگان نمی کرد.بنابراین، ردیف کردن اعداد و ارقام هیچ مزیتی برای نویسندگان نداشت چه بسا به عنوان یک نقطه ضعف در بیلان کاری متولیان همایش نیز محسوب شود.

4ـ بسیاری از مقالات از سوی دانشجویانی ارائه شد ـ فارغ از مقاطع و موقعیت دانشگاهی ـ که هیچ گونه تجربه ای از فرایند عملیاتی حوزه های دریایی نداشته و حتی در برخی از موارد نسبت به محتوای مقالات خود تردید داشته اند.

5ـ محل برگزاری همایش که عمدتا در جزیره زیبای کیش انتخاب می شود متاسفانه این ذهنیت را برای بسیاری از مدیران ایجاد می کند که چند روزی به اوقات فراغت بپردازند و همین ذهنیت می تواند در بین دیگر شرکت کنندگان تسری یابد که چنین تجمعی نمی تواند دستاورد علمی ارزشمندی تولید کند. به نظر، همین موقعیت انتخاب محل برگزاری، شاید در بین متولیان همایش این ذهنیت را ایجاد کرده که بسیاری از مقالات ابتدایی نیز می توانند در این همایش شرکت داده شود تا هزینه ـ فایده چنین همایشی توجیه اقتصادی داشته باشد.

6ـ آنچه که گذشت یک نوع بدآموزی در جهت انتقال تجارب، فنون و دانش روز صنایع دریایی است که به ناشیانه ترین و ابتدایی ترین روش در همایش صنایع دریایی ارائه شد و کمتر خسارت آن علف های هرزی است که در مرداب مقالات از رده خارج شده، پایان نامه های کپی کاری شده و تحقیقات وصله و پینه شده اقتباس شده و به شرکت کننده مشتاق و علاقمند علوم دریایی منتقل شده است. بی آنکه به پایان چنین کنشی توجه شود که در آینده شاهد چه ویرانه های انسانی خواهیم بود.

سخنی با متولیان همایش صنایع دریایی:

واقعیت این است که سال هاست چنین همایش هایی در حوزه صنایع دریایی برگزار می شود بی آنکه کمترین حاصلی از آن بدست آید. مهمترین دستاورد آن هم، تولید محتوای بی ریشه و اساسی است که بعضا به گمراهی علاقمندان این حوزه منجر خواهد شد. آنچه که مایه حسرت است که همه ساله صدها تن از فعالان و متخصصان کشور در چنین گردهمایی هایی تنها جهت دانش افزایی و کسب تجربه دیگر متخصصان در نقطه ای از کشور گردهم می آیند تا بدور از قیل و قال ها و گرد و خاک های درونی و بیرونی در یک فضای علمی به کسب دانش و فنون بپردازند. اینان هزینه و فرصت گرانبهایی در اختیار مدیران همایش صنایع دریایی قرار می دهند به امید تحفه ناچیز اما تنها به محفلی دعوت می شوند که جز دید و بازدیدهای معمول هیچ حاصلی بدنبال ندارد.

رضا حسن زاده نایینی

کارشناس صنایع دریایی