فشار هزینه‌ها و ریسک‌های ژئوپلیتیک؛ آیا صنعت کشتیرانی وارد دوره جدید زیان می‌شود؟

صنعت کشتیرانی جهانی که در سال‌های پس از همه‌گیری کرونا سود‌های بی‌سابقه‌ای را تجربه کرده بود، اکنون با مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری و ژئوپلیتیک روبه‌رو شده است. افزایش تنش‌های منطقه‌ای در مسیر‌های کلیدی تجارت دریایی، رشد هزینه‌های عملیاتی و ورود حجم قابل‌توجهی از ظرفیت جدید ناوگان، شرایطی را ایجاد کرده که می‌تواند سودآوری شرکت‌های کشتیرانی را به‌طور قابل توجهی تحت فشار قرار دهد.

کد خبر: ۱۰۶۴۱۴

تاریخ: ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۲:۱۷

به گزارش گروه بین‌الملل مانا، تحلیلگران بازار دریایی هشدار می‌دهند که اگر این روند ادامه یابد، برخی شرکت‌های کشتیرانی ممکن است در سال‌های آینده با کاهش سود و حتی شکل‌گیری زیان انباشته در ترازنامه‌های مالی مواجه شوند.

اختلال در مسیر‌های استراتژیک تجارت دریایی

یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر صنعت کشتیرانی، ناامن شدن مسیر‌های حیاتی تجارت جهانی است. مسیر‌هایی مانند دریای سرخ، خلیج فارس و کانال پاناما در ماه‌های اخیر با اختلالات جدی روبه‌رو شده‌اند.

برای نمونه، عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز که یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های تجارت انرژی جهان محسوب می‌شود، در دوره‌ای پر تنش منطقه‌ای با ریسک‌های امنیتی جدی همراه شده است. در چنین شرایطی بسیاری از خطوط کشتیرانی مجبور شده‌اند مسیر‌های جایگزین طولانی‌تری را انتخاب کنند.

در مواردی کشتی‌ها به جای عبور از مسیر‌های سنتی، از مسیر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا عبور می‌کنند؛ مسیری که می‌تواند زمان سفر کشتی‌ها بین آسیا و اروپا را تا دو هفته افزایش دهد.

این تغییر مسیر‌ها به‌طور مستقیم هزینه‌های عملیاتی شرکت‌ها را افزایش می‌دهد و بهره‌وری ناوگان جهانی را کاهش می‌دهد.

افزایش شدید هزینه‌های عملیاتی

افزایش فاصله سفر کشتی‌ها به معنی افزایش مصرف سوخت، افزایش هزینه خدمه و افزایش هزینه‌های نگهداری ناوگان است. علاوه بر این، کشتی‌هایی که از مناطق پرریسک عبور می‌کنند با افزایش قابل‌توجه هزینه بیمه جنگ مواجه می‌شوند.

در برخی موارد، هزینه‌های بیمه برای عبور از مناطق پرخطر چندین برابر شده است. این هزینه‌ها در نهایت یا به صاحبان کالا منتقل می‌شود یا به‌طور مستقیم سود شرکت‌های کشتیرانی را کاهش می‌دهد.

شرکت‌های بزرگ کشتیرانی از جمله: مرسک،‌ام اس سی، هاپاگ لوید و سی‌ام‌ای سی جی‌ام در ماه‌های اخیر بار‌ها اعلام کرده‌اند که به دلیل شرایط امنیتی و افزایش هزینه‌های عملیاتی مجبور به تغییر مسیر برخی سرویس‌های خود شده‌اند.

فشار ساختاری بازار: ورود موج جدید کشتی‌ها

در کنار چالش‌های ژئوپلیتیک، بازار کشتیرانی با یک مشکل ساختاری دیگر نیز روبه‌رو است: افزایش سریع ظرفیت ناوگان جهانی.

در سال‌های رونق بازار در دوران همه‌گیری کرونا، بسیاری از خطوط کشتیرانی سفارش ساخت کشتی‌های جدید را ثبت کردند. اکنون بخش قابل‌توجهی از این کشتی‌ها در حال ورود به بازار است.

افزایش ظرفیت ناوگان در شرایطی که رشد تجارت جهانی کندتر شده است، می‌تواند باعث کاهش نرخ حمل شود؛ مسئله‌ای که به‌طور مستقیم بر سودآوری شرکت‌ها تأثیر می‌گذارد.

به عبارت دیگر، صنعت کشتیرانی ممکن است با همان چرخه‌ای روبه‌رو شود که در گذشته نیز تجربه کرده است:دوره‌های کوتاه سودآوری بالا و سپس دوره‌های طولانی فشار مالی.

تأثیر کاهش نرخ حمل بر سودآوری شرکت‌ها

کاهش نرخ حمل در بازار کانتینری می‌تواند اثر قابل‌توجهی بر عملکرد مالی شرکت‌ها داشته باشد. در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ بسیاری از خطوط کشتیرانی سود‌های تاریخی ثبت کردند، اما با عادی شدن بازار، نرخ حمل به‌تدریج کاهش یافت.

اگر روند کاهش نرخ حمل با افزایش هزینه‌های عملیاتی هم‌زمان شود، حاشیه سود شرکت‌ها به سرعت کاهش خواهد یافت.

در چنین شرایطی شرکت‌هایی که بدهی بالاتری دارند یا ناوگان قدیمی‌تری در اختیار دارند، بیش از سایرین در معرض خطر قرار می‌گیرند.

احتمال شکل‌گیری زیان انباشته در برخی خطوط کشتیرانی

اگرچه بسیاری از خطوط بزرگ کشتیرانی هنوز از ذخایر مالی قوی برخوردارند، اما شرکت‌های کوچک‌تر یا خطوط منطقه‌ای ممکن است در برابر شوک‌های بازار آسیب‌پذیرتر باشند.

در صورت تداوم شرایط فعلی، برخی شرکت‌ها ممکن است با موارد زیر مواجه شوند: کاهش سود عملیاتی، افزایش بدهی‌های مالی، کاهش ارزش دارایی‌های ناوگان و در نهایت شکل‌گیری زیان انباشته در صورت‌های مالی

در تاریخ صنعت کشتیرانی نیز بار‌ها مشاهده شده است که دوره‌های رکود بازار باعث ادغام شرکت‌ها، ورشکستگی خطوط کوچک و تغییر ساختار رقابت در این صنعت شده است.

صنعت کشتیرانی جهانی در حال ورود به دوره‌ای از ریسک‌های ترکیبی است؛ دوره‌ای که در آن فشار‌های ژئوپلیتیک، افزایش هزینه‌های عملیاتی و تغییرات ساختاری بازار می‌توانند سودآوری شرکت‌ها را تحت تأثیر قرار دهند.

در چنین شرایطی توانایی مدیریت هزینه‌ها، انعطاف در شبکه عملیاتی و دسترسی به منابع مالی، به عوامل کلیدی برای بقا و رقابت در صنعت کشتیرانی تبدیل شده است.

اگرچه شرکت‌های بزرگ با ترازنامه‌های قوی احتمالاً می‌توانند این دوره پرریسک را پشت سر بگذارند، اما برای برخی شرکت‌های کوچک‌تر، ادامه این روند ممکن است به معنای ورود به مرحله‌ای از فشار مالی و حتی زیان انباشته باشد.