رقابت قدرت‌های بزرگ در قرن بیست‌و‌یکم

کتاب رقابت قدرت‌های بزرگ در قرن بیست و یکم، نوشته‌ی دکتر شهره پولاب، توسط انجمن ژئوپلیتیک ایران منتشر شد.

کد خبر: ۱۰۶۳۵۲

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۴:۵۲

به گزارش مانا، دکتر شهره پولاب در خصوص این کتاب می گوید: به طور عمده این کتاب بر نقاط اشتعال ژئوپلیتیک در قرن بیست‌و‌یکم متمرکز است که حاصل رقابت قدرت‌های بزرگ در مناطقی مانند اروپای شرقی، خاورمیانه و آسیای شرقی بوده و ناشی از همپوشانی حوزه‌های نفوذ قدرت‌ها در این نقاط است.

کتاب بررسی می‌کند که چگونه تأثیر پیچیده عواملی مانند رقابت برای منابع، نفوذ استراتژیک، نارضایتی‌های تاریخی و پویایی‌های جدید جهانی مانند تغییرات تکنولوژیکی و محیطی برخی مناطق را به نقطه اشتعال ژئوپلیتیک تبدیل می‌کند. همچنین مقالات کتاب در توضیح چگونگی تأثیر عوامل جغرافیایی بر سیاست‌های قدرت‌های بزرگ و برخی کشور‌های اثرگذار در مناطق استراتژیک بر سیاست‌های قرن ۲۱، نگاشته شده‌اند. از جمله این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

-منابع طبیعی مانند نفت و گاز خصوصاً در مناطق غنی از این منابع مانند خاورمیانه یا مناطقی با زیرساخت‌های حیاتی مانند خطوط لوله- به طور مثال گلف استریم ۱ و ۲- اغلب به تشکیل چنین نقاط داغ و قابل اشتعالی منجر می‌شوند.

-اختلافات ارضی مانند آنچه در دریای چین جنوبی و یا الحاق شبه‌جزیره کریمه به روسیه به تنش‌های مداوم منجر شده است، موجب رقابت کشور‌ها برای کنترل این مناطق با اهمیت استراتژیک شده است.

- توازن قدرت در دریا‌ها و رقابت کشور‌های حاشیه دریا‌ها بر سر منابع و حقوق کشتیرانی مانند بحران‌های ایجاد شده در دریای مدیترانه، سیاه، بالتیک و یا ادعا‌ها بر سر مالکیت و حاکمیت مناطق مختلف آب‌های اقیانوسی مانند اقیانوس منجمد شمالی که به کشمکش‌ها دامن می‌زند.

- تنش‌های قومی، مذهبی و فرقه‌ای طولانی مدت مانند درگیری اسرائیل و فلسطین، بحران جاری در سوریه که همچنان بی‌ثباتی منطقه‌ای را ادامه‌دار می‌سازد.

- فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند ریزتراشه‌ها که به حوزه‌های جدیدی از رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل شده‌اند و رقابت برای برتری فناوری میان قدرت‌های جهانی مانند ایالات‌متحده، چین و روسیه را به وجود آورده‌اند.

-گسترش فناوری هسته‌ای و پتانسیل کشور‌هایی مانند کره شمالی و ایران در دستیابی یا گسترش زرادخانه‌های هسته‌ای خود، به دلیل خطرات مرتبط با تشدید و احتمال رقابت‌های تسلیحاتی منطقه‌ای، کانون‌های بحران را ایجاد می‌کند.

هدف کتاب

هدف اصلی این کتاب ارائه مجموعه‌ای جامع از مقالاتی است که تحولات مهم جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک در ده سال گذشته را بازتاب و تحلیل می‌کند. از طریق این مجموعه، خوانندگان بینش‌هایی در مورد پویایی در حال تحول سیاست جهانی، ظهور "نقاط اشتعال ژئوپلیتیک" جدید و پیامد‌های آن برای روابط بین‌الملل به دست خواهند آورد. این مجموعه مقالات حاوی پچیدگی‌های روابط قدرت‌های بزرگ در قرن بیست‌و‌یکم و بررسی استراتژی ها، درگیری‌ها و اتحاد‌هایی است که چشم‌انداز ژئوپلیتیک کنونی ما را تعریف می‌کنند. با تجزیه‌و‌تحلیل مطالعات موردی کلیدی و چارچوب‌های نظری، کتاب به دنبال ارائه درک جامعی از نحوه عملکرد قدرت‌های بزرگ و تاثیر گذاری بر ثبات جهانی است. در دورانی که تحولات ژئوپلیتیکی به سرعت موجب تغییرات سریع در جهان می‌گردد، درک روابط میان قدرت‌های بزرگ از اهمیت زیادی برخوردار است. امید دارم این کتاب نه تنها حاوی اطلاعات مورد نیاز جهت دستیابی به چرایی ایجاد تحولات جهانی باشد، بلکه بتواند مبنایی برای پیگیری تحولات آتی جهان توسط پژوهشگران دیگر شود.

کتاب رقابت قدرت‌های بزرگ در قرن بیست‌و‌یکم برای سیاستگذاران، دانش‌پژوهان، دانشجویان و همه کسانی که علاقمند به امنیت جهانی هستند، در نظر گرفته شده تا با ارائه یک کاوش کامل در زمینه‌های کلیدی بروز درگیری‌ها، بینش‌هایی را در مورد چگونگی مدیریت آنها جرقه بزند. کلیه مقالات در تلفیقی از جغرافیای سیاسی، ژئوپلیتیک، روابط بین‌الملل و جغرافیای منطقه‌ای جهان، نوشته شده و در ارائه منظم مقالات تمرکز بر نظم مجدد سیستم جهانی از نظر مناطق ژئواستراتژیک، زیرمجموعه‌های ژئوپلیتیکی، مناطق شکننده و جزئی‌تر از آن بر نقاط اشتعال ژئوپلیتیک بوده است. مناطق داغی از جهان که درگیر مبارزات قدرت‌های بزرگ بوده و با احتمال جهش زیاد، حتی به مرحله انفجار رسیده‌اند.

ساختار کتاب

این کتاب در بخش‌های هفت گانه‌ای سازمان دهی شده است تا مقالات نوشته شده با توجه به ماهیت و هدف در انسجام لازم به منظور ساماندهی مطالب، دسته‌بندی شوند. هر فصل تصویری جامع از چالش‌ها و فرصت‌ها در حوزه امنیت جهانی ارائه می‌کند و خوانندگان را به درک مسائل پیچیده‌ای که صلح و ثبات بین‌المللی را مورد تهدید قرار می‌دهد، دعوت می‌کند.

امید است با بررسی ماهیت به هم پیوسته کانون‌های بحران و شناسایی نقاط اشتعال ژئوپلیتیک و پیامد‌های گسترده‌تر آن‌ها برای امنیت جهانی بتوان مسیر‌هایی را برای رسیدن به دنیای امن‌تر و پایدارتر جست‌و‌جو کرد.