تاب‌آوری فله خشک و بازگشت قدرتمند نفتکش‌ها؛ چشم‌انداز بازار کشتیرانی جهان در ۲۰۲۶

بازار کشتیرانی فله خشک در حالی وارد سال ۲۰۲۶ شد که وضعیت آن قوی‌تر از حد انتظار بود. اما پرسش اصلی این است که آیا این بازار می‌تواند این شرایط را تا پایان سال حفظ کند؟ اگرچه نرخ‌ها در مجموع طی سال ۲۰۲۵ پایین‌تر بودند، اما در ماه‌های پایانی سال عملکرد آنها بهتر از آن چیزی بود که عوامل بنیادی بازار نشان می‌دادند. بازار نفتکش‌ها نیز سال ۲۰۲۵ را پس از درآمد‌های نسبتاً پایین‌تر نسبت به سال ۲۰۲۴ آغاز کرد، اما به گفته تحلیلگران، شرایط نسبتاً خوبی ـ هرچند نه فوق‌العاده ـ هم برای نفتکش‌های نفت خام و هم فرآورده‌های نفتی رقم خورد. بدین ترتیب، بازار نفتکش‌ها در حالی به سال ۲۰۲۶ وارد شد که از نظر بنیادی در موقعیت قدرتمندی قرار دارد؛ البته با پس‌زمینه‌ای پیچیده از تحولات ژئوپلیتیکی، افزایش تولید، بالا رفتن قیمت نفت و رشد ناوگان. تیم اسمیت، تحلیل‌گر شرکت Maritime Strategies International (MSI)، در گزارشی به بررسی بازار فله خشک و نفتکش‌ها در سال ۲۰۲۵ و چشم‌انداز سال ۲۰۲۶ پرداخته است.

کد خبر: ۱۰۶۱۳۹

تاریخ: ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۰:۴۷

اختصاصی مانا - بازار کشتیرانی فله خشک در حالی وارد سال ۲۰۲۶ شد که وضعیت آن قوی‌تر از حد انتظار بود. اما پرسش اصلی این است که آیا این بازار می‌تواند این شرایط را حفظ کند؟
بازار تاب‌آور فله خشک در سال ۲۰۲۵
منظور از تاب‌آوری، مقاومت بازار در برابر عوامل بیرونی مختلف است که تعرفه‌ها و عوارض بندری USTR (که اکنون به حالت تعلیق درآمده‌اند) برای کشتی‌های ساخته‌شده یا تحت مالکیت چین را در بر می‌گیرد.
در حالی که ناوگان فله خشک در سال ۲۰۲۵ حدود ۳ درصد رشد کرد، تقاضا از نظر تناژ حمل‌شده تنها ۰٫۵ درصد افزایش یافت. با این شرایط، واقعاً قابل توجه است که درآمد فله خشک تنها حدود ۱۰ درصد نسبت به سال قبل کاهش پیدا کرد.
نرخ‌ها قوی‌تر از انتظار
اگرچه نرخ‌ها در مجموع طی سال ۲۰۲۵ پایین‌تر بودند، اما در ماه‌های پایانی سال عملکرد آن‌ها بسیار بهتر از چیزی بود که عوامل بنیادی بازار نشان می‌دادند. این یکی دیگر از سال‌هایی بود که تغییر در الگوهای تجاری به حمایت از بازار کمک کرد. متعادل‌سازی مسیرهای تجاری باعث شد زمان سفر در مسیرهای کیپ‌سایز (Capesize) حدود ۴ درصد افزایش یابد و این رقم برای کشتی‌های کوچک‌تر از کیپ‌سایز کمتر بود. رشد بیش از ۲۰ درصد سالانه در تجارت بوکسیت از گینه به چین نقش مهمی در افزایش مسافت‌های حمل داشت. این موضوع همچنین با افزایش زمان انتظار کشتی‌ها در بنادر برای بارگیری محموله‌های بوکسیت همراه شد.
شروع سال ۲۰۲۶ با شرایط بهتر
بازار فله خشک سال ۲۰۲۶ را در موقعیتی بهتر نسبت به سال گذشته آغاز کرده است. به همین دلیل میزان خوش‌بینی در انتظارات فعالان بازار کمی افزایش یافته است.
MSI به‌طور خاص درباره بخش پاناماکس نگران است؛ چرا که تجارت زغال‌سنگ در حال کاهش است و حجم قابل توجهی از تناژ جدید قرار است امسال، با اوج تحویل‌ها در سه‌ماهه نخست سال، وارد بازار شود. در سال ۲۰۲۶ انتظار می‌رود حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون DWT فله خشک پاناماکس تحویل داده شود، در حالی که این رقم در سال‌های اخیر حدود ۱۰ میلیون DWT بوده است.
با توجه به اینکه نسبت نرخ‌های کیپ‌سایز به پاناماکس اکنون به‌طور محسوسی بالاتر از حد تعادلی است، انتظار می‌رود بخشی از محموله‌ها به کشتی‌های پاناماکس منتقل شوند.
محرک‌های تقاضا در سال ۲۰۲۶
MSI در سال ۲۰۲۶ کمی خوش‌بین‌تر به سمت تقاضا نگاه می‌کند؛ آن هم به دلیل راه‌اندازی معدن سنگ‌آهن سیماندو (Simandou) در غرب آفریقا و تأثیر بالقوه ظرفیت ۱۲۰ میلیون تنی آن بر بازار. با این حال، انتظار می‌رود این معدن به‌تدریج به ظرفیت کامل برسد و اثرگذاری آن بیشتر در اواخر سال نمایان شود. در کنار آن، ظرفیت‌های جدید استخراج سنگ‌آهن در برزیل نیز در حال راه‌اندازی هستند.
اما سؤال اصلی این است که این عرضه جدید به کجا خواهد رفت؛ در حالی که بازار املاک چین همچنان ضعیف است و انتظار می‌رود تولید فولاد این کشور نیز تحت فشار باقی بماند.برای جذب این ظرفیت جدید صادرات سنگ‌آهن، یا باید شاهد افزایش چشمگیر ذخیره‌سازی در چین باشیم یا کاهش قابل توجه در تولید داخلی این کشور رخ دهد.
تصویر کلی تقاضا
در مجموع انتظار نمی‌رود تجارت سنگ‌آهن رشد بزرگی را تجربه کند و MSI رشد آن را حدود ۱٫۵ درصد برآورد می‌کند. بدین ترتیب، تجارت زغال‌سنگ همچنان تحت فشار خواهد بود.در سال گذشته، چین شاهد رشد قابل توجه واردات بوکسیت بود و اکنون بیش از میزان مصرف خود وارد می‌کند. این موضوع اگرچه به افزایش ذخایر (که هنوز پایین‌تر از اوج تاریخی هستند) منجر شده، اما فضای رشد بیشتر را نیز محدود می‌کند. در مجموع، رشد تجارت فله خشک در سال ۲۰۲۶ حدود یک درصد پیش‌بینی می‌شود، در مقایسه با ۰٫۵ درصد در سال ۲۰۲۵؛ هرچند به گفته تحلیلگران، این رقم همچنان چندان امیدوارکننده نیست.
عرضه کشتی‌های فله در سال ۲۰۲۶
سال ۲۰۲۶ از نظر تحویل کشتی‌های نوساز، بالاترین سطح از سال ۲۰۲۰ تاکنون را خواهد داشت؛ به‌طوری که انتظار می‌رود حدود ۴۰ میلیون DWT کشتی جدید وارد ناوگان شود.از نظر تهدیدهای کوتاه‌مدت سمت عرضه، انتظار می‌رود فشار عرضه بر بازار در سال جاری افزایش یابد؛ مشابه آنچه در سال ۲۰۲۵ مشاهده شد که منجر به افت ۱۰ درصدی بازارهای اجاره شد. در مجموع، برای کل سال ۲۰۲۶ انتظار می‌رود نرخ‌ها بیش از سال جاری کاهش یابد. از سوی دیگر، دفتر سفارشات همچنان پایین است و دیدن حجم بالایی از سفارش‌های جدید دشوار به نظر می‌رسد.
کاهش احتمالی بازار اجاره در کنار قیمت‌های بالای کشتی‌ها (که ممکن است طی سال کمی کاهش یابد) و همچنین عدم قطعیت درباره چارچوب Net Zero سازمان IMO و انتخاب سوخت‌های آینده، همگی مانع سفارش‌های جدید هستند. وقتی محموله سنگ‌آهن سیماندو به ظرفیت کامل برسد و تحویل کشتی‌های جدید واقعاً کاهش یابد، ممکن است نسبت به چشم‌انداز پس از ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ خوش‌بین‌تر باشیم. اما تا آن زمان انتظار می‌رود بازارهای کرایه از اوج‌های اخیر به روند نزولی خود ادامه دهند.
چشم‌انداز بازار نفتکش‌ها در سال ۲۰۲۶
بازار نفتکش‌ها در حالی وارد سال ۲۰۲۶ می‌شود که از نظر بنیادی در موقعیت قدرتمندی قرار دارد؛ البته در پس‌زمینه‌ای پیچیده از تحولات ژئوپلیتیکی، افزایش تولید نفت و رشد ناوگان.
نگاهی به سال ۲۰۲۵
بازار نفتکش‌ها سال ۲۰۲۵ را پس از درآمدهای نسبتاً پایین‌تر در سال ۲۰۲۴ آغاز کرد، اما به گفته اسمیت، شرایط همچنان برای نفتکش‌های نفت خام و فرآورده‌های نفتی نسبتاً خوب بود. از نظر درآمد، کشتی‌ها با ورود به سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ نوسانات زیادی را تجربه کردند. تصمیم اوپک برای افزایش تولید تأثیر مستقیمی بر بازار نفتکش‌ها داشت و در سه‌ماهه دوم و به‌طور کلی نیمه دوم سال، افزایش‌های ماهانه تولید رخ داد. بازار نفتکش‌ها در سال ۲۰۲۵ شاهد افزایش بسیار قوی تولید نفت، حدود ۲ میلیون بشکه در روز در طول نیمه دوم سال، از سوی اوپک بود. این موضوع به‌ویژه برای بخش نفت خام، حجم تجارت را به‌طور محسوسی افزایش داد. هم‌زمان با این روند، تولید نفت آمریکا نیز رو به افزایش بود.
در کنار این عوامل، سال ۲۰۲۵ با عدم قطعیت‌های ژئوپلیتیکی و تشدید فعالیت‌های تحریمی، به‌ویژه با فعال‌تر شدن ایالات متحده در اعمال تحریم‌ها علیه فعالیت‌ها و زیرساخت‌های نفتی، همراه بود. در سه‌ماهه چهارم سال، این شرایط کاملاً خود را نشان داد و شاهد وضعیت بسیار قوی در بخش نفتکش‌ها، به‌خصوص برای نفتکش‌های بزرگ بودیم. درآمد نفتکش‌های VLCC در سه‌ماهه چهارم ۲۰۲۵ به بیش از ۱۰۰ هزار دلار در روز رسید.از منظر عرضه ناوگان نیز، تعداد تحویل کشتی‌های نوساز در سال ۲۰۲۵ محدود بود که همین موضوع به حمایت از بازار و جلوگیری از ورود ظرفیت اضافی کمک کرد.
سال ۲۰۲۶؛ پر از متغیرهای تأثیرگذار
بر این اساس، پایان قدرتمند سال ۲۰۲۵ بازار نفتکش‌ها را در موقعیتی قوی برای ورود به ۲۰۲۶ قرار داد. MSI می‌گوید بخش نفتکش‌ها با پایه‌ای بسیار محکم وارد سال ۲۰۲۶ شده است. در عین حال، شاهد تداوم همان عناصر ژئوپلیتیکی و ناآرامی‌ها هستیم؛ از جمله اقدامات آمریکا در اطراف ونزوئلا در دسامبر و ادامه آن در ژانویه ۲۰۲۶. از ابتدای سال تاکنون نیز وضعیت ژئوپلیتیکی همچنان در صدر نگرانی‌های فعالان بازار قرار دارد. به نظر نمی‌رسد این متغیرهای ژئوپلیتیکی به این زودی‌ها آرام شوند. شاهد شکاف بیشتر در هنجارهای ژئوپلیتیکی و سیاست‌های مداخله‌گرایانه‌تر از سوی آمریکا هستیم که به سایر کانون‌های تنش موجود اضافه می‌شود.
در این راستا، با توقیف نفتکش‌ها و حملات روسیه و اوکراین به کشتی‌ها، بخش نفتکش‌ها عملاً زیر حمله قرار گرفته است. به این شرایط باید اقدامات و تحریم‌های آمریکا علیه ایران و احتمال بروز درگیری‌های جدید را نیز افزود. MSI با نگاه صرفاً از منظر بازار نفتکش‌ها می‌گوید: چنین شرایطی معمولاً از نظر تاریخی به نفع بازار نفتکش‌ها تمام می‌شود؛ زیرا نااطمینانی و نگرانی درباره امنیت انرژی در نهایت به افزایش درآمد نفتکش‌ها می‌انجامد، به‌ویژه زمانی که آشفتگی‌های ژئوپلیتیکی تشدید می‌شود. این عوامل در کنار چشم‌انداز مثبت افزایش حجم تجارت ناشی از رشد تولید نفت قرار می‌گیرند.
ریسک‌های پنهان در افزایش تولید
در سال ۲۰۲۶ شاهد انباشت ذخایر نفتی هستیم که اگر بیش از حد وارد بازار شود، می‌تواند در ادامه برای بخش نفتکش‌ها دردسرساز شود؛ به‌ویژه اگر در نهایت شاهد کاهش تولید باشیم.
جهش در تحویل کشتی‌های نوساز
در حوزه عرضه تناژ، از امسال تحویل نفتکش‌های نوساز شروع به افزایش می‌کند و این روند در چند سال آینده نیز ادامه خواهد داشت. این موضوع نتیجه سفارش‌های بالای کشتی‌های جدید در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ است؛ به‌ویژه افزایش قابل توجه قراردادها برای نفتکش‌های بزرگ مانند سوئزمکس‌ها و VLCCها در نیمه دوم سال ۲۰۲۵. تمام این تناژ جدید وارد بازار خواهد شد و به‌تدریج فشار سمت عرضه را بر درآمدها افزایش می‌دهد؛ فشاری که در چند سال گذشته چندان وجود نداشت.
در پایان این گزارش، شرکت MSI نسبت به سال ۲۰۲۶ دیدگاه مثبتی دارد، اما هشدار می‌دهد که با افزایش عرضه کشتی‌های جدید، بازار ممکن است در سال‌های ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۸ به سمت تغییر فاز و تضعیف شرایط حرکت کند.
منبع: offshore-energy
مترجم: بهاره قهرمانی