نوآوری در فناوری‌های زیست‌محیطی و صنعتی؛ گامی به‌سوی آینده‌ای پایدار

در عصر حاضر که جهان با بحران‌های زیست‌محیطی، به‌ویژه در حوزه انرژی و حمل‌ونقل روبه‌رو است، نوآوری‌های فناورانه به عنوان راهبردی کلیدی برای دستیابی به توسعه پایدار شناخته می‌شوند. پژوهش‌ها و فناوری‌های نوین در زمینه کاهش آلاینده‌های صنعتی و بهبود کارایی فرآیندها، نقش مهمی در کاهش اثرات منفی سوخت‌های فسیلی و بهبود کیفیت زندگی ایفا می‌کنند. این مقاله به معرفی دو فناوری نوآورانه در زمینه کنترل آلودگی و بهبود عملکرد صنایع دریایی می‌پردازد که می‌توانند الگو‌هایی کارآمد برای گذار به صنعتی سبزتر باشند.

کد خبر: ۱۰۵۲۲۶

تاریخ: ۰۹ آذر ۱۴۰۴ - ۱۱:۵۸

افزایش مصرف انرژی و تهدید سلامت

افزایش مصرف انرژی، رشد صنایع سنگین و گسترش حمل‌ونقل دریایی، موجب انتشار روزافزون گاز‌های آلاینده و تهدید سلامت انسان و اکوسیستم‌های طبیعی شده است.

سازمان جهانی بهداشت (WHO) گزارش می‌دهد که سالانه بیش از هفت میلیون نفر بر اثر آلودگی هوا ناشی از سوخت‌های فسیلی جان خود را از دست می‌دهند. در چنین شرایطی، ارائه راهکار‌های فناورانه برای کاهش آلاینده‌ها و بازیافت پسماند‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

فیلتر اسیدی برای گاز‌های آلاینده صنایع فسیلی

یکی از نوآوری‌های مهم در این حوزه، طراحی سامانه‌ای موسوم به فیلتر اسیدی برای گاز‌های خروجی نیروگاه‌ها، لوکوموتیو‌ها و کشتی‌های فسیلی است.

این فیلتر با ساختاری بسته، گاز‌های آلاینده نظیر دی‌اکسید گوگرد (SO₂)، اکسید‌های نیتروژن (NOₓ) و بخشی از دی‌اکسید کربن (CO₂) را جذب کرده و در فرآیند‌های شیمیایی کنترل‌شده به ترکیبات مفید و قابل‌استفاده‌ای، چون اسید سولفوریک، اسید نیتریک و بی‌کربنات سدیم تبدیل می‌کند.

برخلاف فیلتر‌های رایج که تنها نقش جداسازی آلاینده‌ها را دارند، این سیستم نه‌تنها از انتشار گاز‌های سمی جلوگیری می‌کند، بلکه با تولید فرآورده‌های صنعتی، به کاهش هزینه‌های عملیاتی و ایجاد ارزش اقتصادی نیز منجر می‌شود.

به‌کارگیری چنین فناوری‌هایی، به‌ویژه در بخش حمل‌ونقل دریایی، می‌تواند سهم بسزایی در کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای و دستیابی به استاندارد‌های بین‌المللی محیط‌زیست داشته باشد.

رنگ ضد‌رسوب دریایی بر پایه کوپلیمر سیلیل‌آکریلات

پدیده‌ی رسوب‌زیستی (Biofouling)، یکی از چالش‌های مهم صنایع دریایی است که در اثر تجمع موجودات ریزدریایی مانند جلبک‌ها و صدف‌ها بر روی بدنه‌ی کشتی‌ها رخ می‌دهد. این پدیده موجب افزایش مقاومت هیدرودینامیکی، کاهش سرعت و افزایش مصرف سوخت می‌شود.

نوآوری در این حوزه، توسعه‌ی رنگ ضد‌رسوب دریایی مبتنی بر کوپلیمر سیلیل‌آکریلات اصلاح‌شده است که با ترکیب دقیق مونومر‌های نرم و سخت، خواص مکانیکی و دوام پوشش را بهبود می‌بخشد.

این رنگ دارای خاصیت خودتمیزشوندگی یکنواخت است؛ به‌گونه‌ای که با حل شدن کنترل‌شده در آب دریا، مانع از تجمع رسوبات زیستی می‌شود و سطح بدنه کشتی را صاف و تمیز نگه می‌دارد.

افزون بر این، به دلیل نبود ترکیبات سمی مانند تری‌بوتیل‌تین (TBT)، این پوشش آسیبی به محیط زیست وارد نمی‌کند و به عنوان جایگزینی سبز و پایدار شناخته می‌شود. کارایی بالا در دمای ۱۵ تا ۵۵ درجه سانتی‌گراد، مقاومت مکانیکی مطلوب و طول عمر زیاد از دیگر مزایای آن است.

پیوند علم، صنعت و محیط‌ زیست

نوآوری‌های معرفی‌شده، نمونه‌هایی روشن از رویکرد اقتصاد چرخشی (Circular Economy) هستند؛ رویکردی که هدف آن تبدیل پسماند‌ها به مواد باارزش و جلوگیری از اتلاف منابع است.

با این دیدگاه، صنایع می‌توانند از فناوری‌های زیست‌محیطی نه به عنوان هزینه‌ای اضافی، بلکه به عنوان فرصتی برای افزایش بهره‌وری و سودآوری بهره ببرند.

به‌کارگیری چنین فناوری‌هایی در نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها، صنایع شیمیایی و کشتیرانی، می‌تواند مسیر توسعه صنعتی کشور‌ها را با اصول پایداری و حفاظت از منابع طبیعی هماهنگ کند.

نتیجه‌گیری

فناوری‌های نوین در زمینه کنترل آلودگی و بهبود فرآیند‌های صنعتی، نقش کلیدی در آینده‌ی صنعت و محیط‌زیست خواهند داشت. فیلتر‌های اسیدی و رنگ‌های ضد‌رسوب غیرسمی از جمله فناوری‌هایی هستند که می‌توانند الگو‌های تازه‌ای برای کاهش آلاینده‌ها، افزایش بازده انرژی و حفظ تعادل زیست‌محیطی فراهم کنند.

این دست نوآوری‌ها نشان می‌دهند که دانش، خلاقیت و مسئولیت‌پذیری زیست‌محیطی می‌توانند هم‌زمان در خدمت توسعه صنعتی و سلامت زمین قرار گیرند و گامی مؤثر به‌سوی صنعتی پاک‌تر و آینده‌ای پایدارتر باشند.

نویسنده: فرهاد لاحقی‌نژاد

منبع: پیام دریا