چشم‌انداز تجارت ایران با اوراسیا زیر سایه ضعف زیرساخت‌ها

در حالی ظرفیت تجارت ایران با روسیه در گام نخست حدود ۱۰ میلیارد دلار هدف‌گذاری شده است که اکنون کمتر از سه میلیارد دلار آن محقق و ضعف زیرساخت‌ها و قوانین دست و پاگیر مانع توسعه تجارت این منطقه شده است.

کد خبر: ۱۰۲۴۹۰

تاریخ: ۱۸ اسفند ۱۴۰۳ - ۰۹:۴۵

به گزارش مانا، اجرای توافقنامه تجارت آزاد میان اتحادیه اقتصادی اوراسیا و ایران در دست اقدام بوده و قرار است که به زودی آغاز شود که شرایط ترجیحی برای واردات کالا، رویه‌های گمرکی ساده‌شده و مقررات فنی آسان را فراهم می‌کند.

تجارت میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا پس از آغاز تجارت ترجیحی، رشد ۱۲۰ درصدی داشته و حجم تجارت از ۳۸۵ میلیون دلار به ۸۱۱ میلیون دلار افزایش پیدا کرده است.

ارزش تجارت خارجی ایران با کشور‌های عضو اتحادیه اوراسیا از ابتدای سال جاری تا پایان آذر به دو میلیارد و ۷۰۴ میلیون دلار رسیده است و با اجرای توافقنامه تجارت آزاد، ۸۷ درصد تعرفه‌های گمرکی کالا‌های تجاری ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا به صفر می‌رسد.

ایران و روسیه در حوزه‌های مختلفی از جمله انرژی، حمل‌ونقل و فرهنگ همکاری می‌کنند و ایجاد زیرساخت مستقل مشترک برای پرداخت‌ها و انتقال به تسویه حساب‌های دوجانبه در ارز‌های ملی نیز پیش‌بینی شده است.

افزایش فشار‌های تحریمی علیه کشورمان طی سال‌های اخیر موجب شده است که ایران توسعه تجارت با شرق را دنبال کند؛ یکی از ظرفیت‌های این بخش تجارت با کشور‌های عضو اوراسیا و چین است.

مصطفی طاعتی‌مقدم، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی با اشاره به اینکه یکی از مهمترین مسیر عبوری کریدور شمال_جنوب است، می‌گوید: این کریدور برای کشور‌های ذی‌نفع همچون روسیه و هند دارای اهمیت است، چراکه تحریم‌های روسیه همچنان ادامه دارد، از طرف دیگر رقابت‌های کریدوری هند برای ترانزیت سریع‌تر و امن‌تر کالا‌ها به بازار‌های اروپایی موجب شده است تا به فرصت‌های ترانزیت کالا از این کریدور توجه شود.

وی می‌افزاید: توسعه ارتباط میان کشور‌های حوزه آسیای میانه و شرق آسیا با آسیای غربی و جنوب خلیج‌فارس از طریق کریدور دارای اهمیت زیادی است.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی عنوان می‌کند: برای تحقق این مهم باید تکمیل مؤلفه‌های مختلف لجستیکی و زیرساخت‌های حمل‌ونقلی به عنوان یک مزیت رقابتی در دستور کار قرار گیرد، بنابراین باید حمل‌ونقل ترکیبی، ریلی، هوایی، دریایی در بستر کریدور‌های بین‌المللی با همکاری شرکت‌های داخلی و بین‌المللی جدی‌تر گرفته شود.

طاعتی‌مقدم اضافه می‌کند: در همین راستا ظرفیت تخلیه و بارگیری کالا در ۲۲ پست اسکله کاسپین به ۱۱ میلیون تن بار در سال افزایش پیدا کرده است، هرچند ظرف یکی دو سال گذشته تخفیفات کریدور چین-قزاقستان-ایران برای تجار ایرانی حذف شده بود، به نحوی که هزینه انتقال کالا برای هر کانتینر ۲۰۰۰ دلار بیشتر می‌شد، بنابراین برای رفع این مشکل مذاکرات خوبی از سوی وزارت امور خارجه، دبیرخانه شورایعالی با طرف چینی انجام و نتایج این اقدامات موجب زنده مانده کریدور شد.

وی با اشاره به اینکه مذاکره با بنادر و شرکت‌های روسی برای ترانزیت کالا‌های در حال انجام است، می‌گوید: مسیر میان بنادر ماخاچ کالا و آستراخان و بندر کاسپین برای حمل بار به بنادر جنوبی کشور و ترانزیت به بازار‌های مقصد روسیه فعال شده است.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی با اشاره به اهمیت اتصال شبکه ریلی استان گیلان به شبکه ریلی داخلی برای تکمیل زیرساخت‌های کریدور شمال جنوب، خاطرنشان می‌کند: در حال حاضر اولویت بهره‌برداری با بندر کاسپین است تا در ادامه بندر انزلی نیز به این مسیر وصل شود؛ این راه آهن به صورت آزمایشی وصل می‌شود و تاکنون نیز حدود ۶۳ هزار تن کالا از این مسیر حمل شده است، اما برای تسریع در تکمیل این طرح ملی ایستگاه راه‌آهن باید احداث شود و امکانات زیرساختی و فنی برای نقل و انتقال سریع‌تر و آسان‌تر کالا از روی کشتی به قطار در اولویت قرار گیرد.

طاعتی‌مقدم تصریح می‌کند: روسیه بازار بسیار جذابی برای کالا‌های ایرانی دارد، از طرف دیگر ترانزیت کالا‌های روسی از مسیر ایران با هزینه کمتر انجام می‌شود، از این رو باید از فرصت‌ها استفاده کرد، روسیه نیز ادعا کرده است که امکان ترانزیت و صدور ۳۰ میلیون تن از کالا‌های خود از بندر کاسپین را دارد و اکنون ظرفیت صادرات بندر کاسپین به ۱۵ میلیون تن کالا قابل افزایش است.

وی با بیان اینکه راهبرد اصلی ما جذب حدود ۲۰ درصد از حجم کالای ۳۰ میلیون تنی روسیه است، می‌گوید: با توجه به جایگاه جهانی روسیه و قزاقستان در تولید غلات، می‌توانیم در مسیر تأمین امنیت غذایی کشور نقش محوری ایفا کنیم و این مهم برآمده از انتظار روس‌ها از منطقه آزاد انزلی به عنوان محل نگهداری کالا‌های روسی است.

مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی اظهار می‌کند: اراده دولت و نظام مبنی بر تکمیل و اتصال به خطوط ریلی جمهوری آذربایجان و روسیه است، در عین حال ظرفیت دوخطه شدن در مسیر رشت انزلی و رشت به آستارا نیز وجود دارد.

طاعتی‌مقدم تاکید می‌کند: فعالیت این مسیر ریلی-ترانزیتی برای روسیه نیز مهم ارزیابی می‌شود و منافع این کشور از نظر جغرافیایی و ترانزیتی با فعال شدن این مسیر ریلی-ترانزیتی گره خورده، از طرف دیگر اصلی‌ترین خط ترانزیتی چین-قزاقستان-ایران، به مقصد ترکیه است.

هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه با اشاره به راهکار عبور از چالش تحریم‌ها توسعه صادرات در منطقه آسیا است، می‌گوید: تاکنون به دلیل ضعف سیاست‌گذاری، تحریم‌ها و نوسانات اقتصادی این ظرفیت مغفول واقع شده و به همین دلیل صادرات کالا از ایران به روسیه بسیار کمتر از ظرفیت‌های موجود است.

وی با تاکید بر اینکه توسعه صادرات و رفع موانع پیش‌روی صادرکنندگان ایران و روسیه نیازمند اراده ملی دو کشور است، می‌افزاید: توجه به توسعه زیرساخت‌های تجاری و لجستیکی به تسهیل صادرات کمک می‌کند، همچنین باید ارتباطات تجاری نمایشگاه‌ها و نشست‌های مشترک بین تجار ایرانی و روسی تقویت شود.

رئیس اتاق مشترک ایران و روسیه با انتقاد از ضعف نقش تشکل‌های اقتصادی در تسهیل ارتباطات تجاری میان دو کشور اضافه می‌کند: دولت باید از این نهاد‌ها برای تقویت نقش خود در مناسبات تجاری میان کشور‌های دوست حمایت کند.

تیزهوش‌تابان با اشاره به اینکه روس‌ها اکنون در روابط تجاری با بخش خصوصی ایران تمایل چندانی از خود نشان نمی‌دهند، می‌گوید: در حالی‌که در مذاکرات بر توسعه روابط تجاری تاکید می‌شود، نکته حائز اهمیت اینجاست که اکنون روس‌ها نیز به روابط تجاری با ایران نیاز دارند و به همین دلیل باید اقدامات عملی در راستای توسعه زیرساخت‌های لجستیکی برای مبادله کالا با ایران بردارند.